Numer PESEL to kluczowa informacja identyfikująca każdego obywatela Polski. Choć nie jest uznawany za tzw. dane wrażliwe w myśl przepisów RODO, jego ochrona powinna być priorytetem. W niewłaściwych rękach może zostać wykorzystany do celów, które mogą przynieść nam spore problemy – od wyłudzeń kredytów po kradzież tożsamości. Jak więc chronić swój numer PESEL i gdzie nie powinno się go podawać?
Przeczytaj artykuł: Szukasz czegoś w Google? Tych fraz lepiej unikać, by nie paść ofiarą cyberprzestępców
Numer PESEL – dane cenne, choć nie „wrażliwe”
Choć dla wielu może to być zaskoczeniem, numer PESEL nie spełnia kryteriów danych wrażliwych zgodnie z RODO. W praktyce oznacza to, że jest traktowany podobnie jak imię czy nazwisko. Nie wymaga więc szczególnej ochrony wynikającej z przepisów prawa.
Mimo to, zestawienie numeru PESEL z innymi danymi, jak adres zamieszkania czy numer dowodu osobistego, może otworzyć drogę do poważnych nadużyć. Przestępcy potrafią złożyć fałszywe wnioski o pożyczki czy usługi finansowe, wykorzystując takie informacje. Dlatego warto świadomie ograniczać, komu i gdzie udostępniamy swój numer PESEL.
Apteka – podawanie numeru PESEL na głos
Jednym z najczęstszych miejsc, gdzie padają pytania o numer PESEL, jest apteka. Wiele osób automatycznie podaje go głośno, stojąc przy ladzie, aby potwierdzić prawo do zrealizowania recepty. Tymczasem to prosty sposób, by ktoś z kolejki za nami wykorzystał te dane w nieuczciwy sposób.
Aby uniknąć ryzyka, warto korzystać podania PESEL na karteczce lub z kodu QR recepty, który otrzymujemy w aplikacji mobilnej. Numer PESEL nie jest niezbędny do realizacji e-recepty, a jego podawanie na głos naraża nas na niepotrzebne ryzyko.
Banki i urzędy – cicha pułapka codziennych formalności
Podczas wizyt w banku czy urzędzie również warto unikać głośnego podawania PESEL-u. Wyobraźmy sobie sytuację: stoimy w kolejce do doradcy finansowego, a tuż za nami ktoś z bystrym słuchem notuje nasze dane. Choć wydaje się to mało prawdopodobne, wystarczy jedna osoba, która te informacje wykorzysta.
W takich sytuacjach warto prosić o alternatywną metodę weryfikacji – na przykład okazanie dowodu osobistego. Jeśli numer PESEL jest konieczny, lepiej zapisać go na kartce i przekazać bezpośrednio osobie obsługującej.
Czy PESEL warto podawać w sklepach internetowych?
Zdarza się, że sklepy internetowe wymagają podania numeru PESEL podczas finalizowania zakupów na raty. W takich przypadkach należy upewnić się, że strona jest zabezpieczona certyfikatem SSL, a sklep ma dobrą reputację. Unikajmy jednak sytuacji, w których PESEL podajemy w nieznanych serwisach – szczególnie jeśli wydają się podejrzane lub nieposiadające przejrzystej polityki prywatności.
Publiczne miejsca – ostrożność w codziennym życiu
Podawanie PESEL-u w miejscach publicznych, takich jak poczekalnie czy sale sądowe, również niesie ryzyko. Nigdy nie wiadomo, kto może usłyszeć nasze dane i w jaki sposób je wykorzysta. Jeżeli konieczne jest udostępnienie tej informacji, zawsze warto upewnić się, że nie robi się tego w sposób dostępny dla osób postronnych.
Zastrzeżenie numeru PESEL – jak to działa?
Dla osób chcących maksymalnie zabezpieczyć swoje dane świetnym rozwiązaniem jest zastrzeżenie numeru PESEL. Można to zrobić w aplikacji mObywatel w zaledwie kilka minut. Zastrzeżenie blokuje możliwość wykorzystania numeru do celów finansowych, takich jak wnioski o kredyt czy pożyczki.
Należy jednak pamiętać, że zastrzeżony PESEL uniemożliwia również korzystanie z takich usług jak zakupy na raty. W razie potrzeby blokadę można tymczasowo cofnąć, np. na czas transakcji, i automatycznie przywrócić po ustalonym czasie.
Chroniąc swój PESEL, minimalizujemy ryzyko jego wykorzystania przez osoby nieupoważnione. Ostrożność w codziennych sytuacjach może oszczędzić nam wielu problemów w przyszłości.
